Pizza czy pierogi?

Będzie to tekst o włoskim jedzeniu, inspirowany artykułem „»The Spectator«: Włoskie jedzenie jest obrzydliwe”. Ciekawe to arcydzieło pochodzi (znaczy, jest przedrukiem i własnym, dziwacznym tłumaczeniem tak zwanej redakcji) ze Spectatora, autorka zaś zwie się Zoe Strimpel.

Opowiada on o przygodach autorki we Włoszech, gdzie nagle dochodzi ona do wniosku, że nie lubi włoskiej kuchni – że jest ona przereklamowana, że „ta kuchnia zawsze była oparta głównie na lepkich, mdłych składnikach, mających złą konsystencję, złe smaki, złe składniki, że jest niezdrowa i zbyt droga” (to cytat, tak dla smaczku; nie wiem, czy jego pokraczność wypływa z oryginału, czy też jest wynikiem zwyczajowo nieporadnego tłumaczenia).

Początkowo trochę mnie ten tekst zdenerwował. Prawdopodobnie dlatego, że lubię włoską kuchnię. Wydał mi się stronniczy i durnowaty. Każdy może przecież coś takiego wyskrobać – w zależności od tego, co akurat lubisz, można znaleźć argumenty, żeby skrytykować absolutnie wszystko. Do tego to zabawne oświadczenie, jakże stanowcze – że najlepsze kuchnie to amerykańska, izraelska i grecka. Naprawdę? Amerykańska? A jest w ogóle coś takiego? Na czym, poza grillowaniem ma to polegać? Na sosie barbecue? Fast foodach? Ogromnych porcjach? I jeszcze izraelska? Na świecie jest 8.3 miliarda ludzi. Z tego tylko około 9 milionów Izraelczyków wie, co to jest (i że w ogóle istnieje) coś takiego jak „kuchnia izraelska”. Grecka, no jeszcze, nie powiem, fajna jest, zwłaszcza w Grecji, ale też dość monotonna – moussakę uwielbiam, ale jadłem strasznie kiepskie, a souvlaki to nabite na kijek i odymione kawałki mięsa…).

Żenada, pomyślałem sobie. Jedzie sobie dziewucha do Włoch i zamiast się cieszyć, marudzi. W dodatku przechwala się, że wszędzie była i wszystko widziała. Po czym, aby się odchamić, kupiła sobie i zjadła „fenkuł, jogurt i owoce”. Nie wiem, jak ten fenkuł jadła, gryzła go i jogurtem zapijała? No może, ponoć są ludzie, którzy jedzą cebulę jak jabłko. W dodatku mówi, że dzięki temu poczuła się bogatsza i chudsza… Moim zdaniem, niepotrzebnie się tak męczyła – żeby być bogatszą, nie trzeba jeździć na wycieczki, z których najwyraźniej niewiele się wynosi, a chudość… Cóż… Nazwisko + lista ulubionych kuchni + ten fenkuł trochę jednak sugerują. Droga pani, sam fenkuł niewiele tu pomoże…

Naprawdę, nawet takie głupoty trzeba umieć napisać. Cały świat kocha i docenia włoską kuchnię i nie bez powodu. Jest rozpoznawana jako jedna z topowych właśnie dzięki swej prostocie, gdzie w idealnym wydaniu idą najpierw składniki, a dopiero później ego. Jej sercem jest regionalna tożsamość, która dla Włochów jest niemalże religią i skupienie się na emocjonalnym, domowym i rodzinnym gotowaniu. Włosi ją kochają i nic w tym dziwnego, bo każdy przecież uważa, że jego jest najlepsze – zazwyczaj to, co pasuje do jego wspomnień, do jego klimatu/dzieciństwa/emocji i trafia w jego upodobania smakowe. Włosi głośno o tym wrzeszczą i co w tym złego, że sprawnie reklamują siebie i swój kraj? Że dbają o własne dziedzictwo? Może właśnie tego my, Polacy, powinniśmy się szybko od nich nauczyć? A co, Amerykanie nie krzyczą, że u nich wszystko najlepsze na świecie? A Angole? A Żabojady?

A potem zacząłem o tym więcej myśleć. Także o moich własnych doświadczeniach z włoską kuchnią. I doszedłem do wniosku, że nie wszystko w tamtym tekście było jednak takie złe. Może kiepsko napisane i poparte dość naiwną argumentacją, ale… Bo przecież byłem we Włoszech kilka razy i czasami, jak to się mówi, szału nie było. Dostałem rozwodnione risotto, twardą pizzę, której nie można było pokroić na kawałki, pizzę (pięknie wypieczoną), w której cały środek był wodnisty, a ciasto grubości kartki papieru. Dostawałem kiepskie tiramisu, burratę, podaną samotnie na pustym talerzu, tłuste all'Amatriciana z poczwórnym serem i carbonarę, która wyglądała jak spaghetti wymieszane z jajecznicą.

Cholera, wychodzi na to, że najlepsze makarony można zjeść poza Włochami, a już szczególnie dobre są te, które sam gotuję u siebie w domu – może właśnie dlatego nigdy w restauracji nie zamawiam makaronów. Dwie najlepsze pizze, jakie jadłem w życiu, powstały w Belgradzie i w Sopocie. Tak samo było z tiramisu, o czym pisałem wcześniej w Rzym: La Cucina Romana – po tym niedoścignionym z Sainsburego, najlepsze jest to, które robimy sami w domu.

Więc? Co to tak naprawdę jest, ta włoska kuchnia? Mam o tym kilka książek, wszystko tam w nich napisane, ale gdy kogoś zapytać, to powie, że włoska kuchnia to makaron i pizza. I ja to właśnie lubię. Często gotuję i często jemy. I w zasadzie nic poza tym. A jak idziemy do włoskiej knajpy, to i tak nikt nic innego nie zamawia, może czasami jakieś przystawki. I to jest chyba odpowiedź na te wszystkie pytania. Włoska kuchnia nie jest przereklamowana. Jest taka, jak ma być. A ja nie lubię włoskiej kuchni jako całej – lubię makarony z różnymi sosami i pizzę. W dodatku przygotowuję to wszystko tak, jak mi się podoba, jak mi smakuje i nie trzymam się przy tym kurczowo przepisów czy tradycji.

Bo tak naprawdę najlepsza w tym wszystkim jest różnorodność. Weźmy na przykład kuchnię polską. Którą osobiście uważam za najlepszą. Nie doceniamy jej – tej mnogości potraw, smaków i kombinacji. Nie jest super popularna na świecie, ale wielu ludzi, którzy przyjeżdżają do Polski, od razu się w niej zakochuje. Jej siłą jest przecież to samo, co w kuchni włoskiej: tradycja i prostota. Nasza kuchnia też wyrosła z biedy i z tego, co mieliśmy pod ręką. Jest smaczna, pożywna, różnorodna. Taka była przez wieki. A teraz, gdy otworzyliśmy się na świat, stała się jeszcze bogatsza. Bo włączyliśmy do niej wszystko, co tylko nam pasowało. Współcześni Polacy nie jedzą tylko bigosu, pierogów, gołąbków czy kaszy. Na co dzień jemy w naszych domach pizzę, makarony, curry, chilli, smażymy chińszczyznę. Zawijamy sushi. I grillujemy na potęgę. Czyż nie jest to piękne? Zachowaliśmy to, co swoje i włączyliśmy do tego to, co nam pasowało. Staliśmy się przez to bogatsi, czego i Włochom życzę, bo żreć codziennie te same makarony, to jednak jest trochę nudne. Mogliby się tego od nas nauczyć, tej elastyczności w podejściu. W zamian my możemy przejąć od nich przekonanie, że nacjonalizm nie jest niczym złym. Że można być dumnym z tego, co się ma i z tego, co można dać światu.

Że taki pieróg z kapustą i grzybami nie jest w niczym gorszy, niż pasta alla Norma, a oscypek ma wiele bardziej utytułowanych serów głęboko… pod sobą.