Napisano, tylko po co?

Widziałem jakiś czas temu artykuł. Na portalu. Przyciągnął moją uwagę, bo w małym okienku było napisane: „Jest w Europie stolica, która jest przyczółkiem przychylności wobec Rosji”. Kliknąłem, bo od razu wiedziałam, o czym to będzie.

Rzeczywiście, było o Serbii.

Przeczytałem, pomyślałem. Zrobiło mi się przykro. Nie wiem, czy autor, niejaki Przybył, kiedykolwiek do Serbii przybył. Czy tylko pisał, bo mu tak nakazano, bo dzisiaj można pisać o czymś nie przybywając. Nie bardzo też wiem, co chciał osiągnąć. W redakcjach artykuły pisze się za darmo. Kazali, więc napisał (choć chyba jednak przybył, bo zdjęcia zrobił).

Pomyślałem, że napiszę, że się ustosunkuję. Potem pomyślałem, że w sumie po co? W imię czego miałbym polemizować z artykułem jakiegoś pimpka?

No bo tak: „Miasto brutalizmu, centrum protestów, stolica miłości do dyktatora i europejski przyczółek przychylności wobec Rosji”. O czym miałbym powiedzieć?

O brutalizmie? Że co to niby jest? Podejrzana próba nadania czemuś sensu przez naklejenie nic nieznaczącej etykietki, która próbuje szufladkować? Bo co? Bo budowali proste bryły z szarego żelbetonu? Bo co? Bo tak chcieli? Nie. Tak budowali po wojnie wszyscy we wschodnim bloku, bo musieli szybko zbudować, odbudować i ulokować. Jak ci się podoba „brutalizm”, kolego, to wyjrzyj przez okno. Tak wygląda połowa Polski. Tyle że teraz to otynkowali i odmalowali, więc kolorowo. W Serbii nie ma na to kasy, więc ciągle szare.

O centrum protestów? A co, gdzie indziej nie ma protestów? Tylko tutaj są? W samym centrum? Raczej były. Co jakiś czas się zbierali, chodzili, gwizdali na gwizdkach i tyle. Wkurzali ludzi, bo blokowali miasto. Zostały po nich durnowate, upierdliwe graffiti.

O stolicy miłości do dyktatora? Chłopie, tutaj Tito nikt już nie pamięta! Chyba najstarsi, którzy tęsknią do wygodnych czasów socjalizmu, ale na pewno nie młodzi. Ci tęsknią od Europy. A dla pokolenia średniego znacznie większym bohaterem jest Ratko Mladić. Jest oczywiście Muzej Jugoslavije, zwany też Mauzoleum Tito albo Kuća cveća, czyli Dom kwiatów. Podobno jedna z atrakcji Belgradu, ale dla miejscowych to tylko nazwa przystanku autobusowego. Tylko turyści tam chodzą, bo naprawdę nie ma po co. Grób Tito tam jest, a muzeum wcale nie jest „muzeum Tito”, tylko muzeum pamiątek, jakie Tito dostał w czasie swojego życia. Nawet widoku na Belgrad nie ma – a to byłoby coś: widzieć z gabinetu to, co on widział, czyli z najdroższego miejsca w Belgradzie panoramę całego miasta. Ale nie widać. Drzewa zasłaniają.

To co jeszcze? Może ten europejski przyczółek przychylności wobec Rosji? A to niby skąd? Bo kubki z Putinem można kupić? Koszulek z „zetką” już zresztą nie ma. Wiem, że dla autora są to koszulki z „owianym złą sławą w naszej części kontynentu rosyjskim symbolem "Z"”, ale dobrze być ostrożnym w wyrażaniu takich opinii. Kto wie, co to było za „Z”? Mogłoby się okazać, że dla znakomitej większości mieszkańców naszego kontynentu litera Z kojarzy się jednak z popularnym Zorro. Co do samej miłości do Rosji to bym nie przesadzał. Co o niej niby świadczy? Że Serbia kupuje od Rosji gaz i ropę? Szkoda, że Polska nie kupuje, bo się zaparła, a tacy Niemcy na ten przykład cały czas handlują. Handel nie świadczy o miłości. Polska za ciężkie miliony kupuje od Ameryki broń, a oni jakoś nie uważają nas za przyjaciół, tylko za przygłupów. Szczerze: Serbowie Rosjan nie lubią. Najechało ich do Belgradu po rozpoczęciu drugiej fazy ograniczonej wojny na Ukrainie i się panoszą. Przypomina wam to coś? Bo do was też podobnych najechało. Przywieźli walizki pieniędzy i zaczęli kupować. Czynsze poszły ogromnie w górę. Bywało, że przychodzili do właściciela i oferowali dwa razy więcej za wynajem, więc wywalano poprzednich lokatorów. Wszystkie usługi poszły w górę, bo każdy chciał na nich zarobić. Okazało się przy okazji, że oni wcale nie chcą się integrować, porobili swoich lekarzy, swoje salony kosmetyczne, lekcje pływania tylko dla swoich – teraz mają już nawet swoje szkoły. I noszą wysoko głowy. Bo oni to Rosjanie. A Serbów uważają ze swoich młodszych, głupszych i niewydarzonych kuzynów. Serbowie dobrze o tym wiedzą. O nie, oni nie lubią Rosjan. Bardzo lubią za to Polaków. Wspomnij tylko, że jesteś Polakiem i widać, jak od razu rozjaśniają im się twarze, bo prawie każdy tutaj ma coś wspólnego z Polską – ktoś był, ktoś pracował, a to wujek tam mieszka, a to dziadek miał tam kiedyś dziewczynę. Lubią nas i tyle. Czemu nie napisać, że jest w Europie kraj, prawdopodobnie jeden z ostatnich, który jest przyczółkiem przychylności wobec Polski? Byłoby bardziej akuratne.

Mógłbym tak jechać przez tydzień bez chwili przerwy. „Betonowa dżungla pełna surowej architektury modernizmu”, a niech mnie… Pojedź, bracie, na osiedle Ustronie w Radomiu. Zobaczysz surowość architektury. I dżunglę przy okazji.

„… zaskakuje innowacją, zachwyca i niepokoi na raz”. Człowieku, ja naprawdę nie mam pojęcia, o co ci chodzi. Gdzie zaskakuje innowacją? Belgrad? Jakie tu są innowacje? Tramwaje i trolejbusy pamiętające Tito? Rozsypujące się stare budynki? Gdzie jest coś nowoczesnego? Widziałeś tu coś takiego? Bo ja nigdy. Co cię zaskakuje? Chyba to, że Belgrad to miasto spalin, brudu, psich kup, dziur w chodnikach, sterczących zardzewiałych drutów, zdezelowanych placów zabaw, walających się wszędzie śmieci, puszek i buteleczek po małpkach, wypalonej słońcem trawy, komarów, powszechnej znieczulicy i lekceważenia wszelkich zasad. Ty się naprawdę dziwisz, że ta „bałkańska przynęta nie przyciąga jednak zagranicznych tłumów”? A czym miałaby przyciągać? Brutalizmem i modernizmem? Człowieku, Belgrad niepokoi. Na pewno nie urzeka, ale zdecydowanie przytłacza. Zrób sobie takie ćwiczenie i zapisz na papierku nazwy wszystkich europejskich stolic i bardziej znanych miast. I zastanów się, gdzie byś sobie pojechał na city break, jak się to teraz po nowopolsku mówi. Ja zrobiłem kiedyś podobne ćwiczenie, jeszcze przed przyjazdem. Wtedy, pięć lat temu niżej Belgradu były tylko Kijów, Wilno, Ryga, Tallin, Prisztina (której do dziś, nie tylko przez pięcioletni pobyt w Serbii, nie uważam za stolicę czegokolwiek) i takie dziwolągi jak Kiszyniów. Dziś, przyznaję, Belgrad poszedł trochę w górę w rankingu, bo spadła większość miast Trzeciego Świata, takich jak Londyn, Paryż, Amsterdam, Berlin, Sztokholm czy Wiedeń, ale ciągle uważam, że do Belgradu za bardzo nie ma po co jechać.

Już napisałem tyle, a miałem się nie czepiać. A przecież w gruncie rzeczy nawet jeszcze nie zacząłem. Można by polemizować, że „żadna z popularnych, tańszych linii nie oferuje rejsu do portu lotniczego im. Nikola Tesli, więc trzeba postawić na krajowych przewoźników”. Można dolecieć linią Wizz Air z Rzymu. Mediolanu, Londynu, Barcelony czy Sztokholmu, żeby wymienić tylko kilka miejsc, a że nie można z Pcimia czy Otwocka, to cóż, trudno. Wtedy trzeba być skazanym na lokalnych przewoźników, bo do portu lotniczego im. Nikoli Tesli (bo tutaj obydwa człony nazwy się odmieniają) – bezpośrednio lata tylko jeden… Bo Polska ma jednego lokalnego przewoźnika… W ogóle to co to znaczy: „lokalny przewoźnik”? Czy LOT jest lokalny? Czy lata też globalnie? A może Air Serbia? Lufthansa? Też lata lokalnie? Czy międzynarodowy lot z Belgradu do Warszawy przez Wiedeń to lot lokalny?

Czepiam się, ale wielokrotnie leciałem. Samolot rzeczywiście niewielki. Z moich obserwacji wynika, że w takim samolocie leci około siedmiu Polaków i dwóch Serbów. W kabinie dominują wszystkie języki, poza bałkańskimi.

Dobra, wystarczy.

Żeby zakończyć – artykuł, poza nużącym ględzeniem o modernizmie i brutalizmie i kilkoma niezrozumiałymi wstawkami ma też pozytywną stronę. Zawiera garść ciekawych informacji na temat (po nowopolsku: trivia) i kilka dobrych zdjęć (pomijając uporczywą chęć pokazania prorosyjskości). Zdjęcia pokazują, jak w znakomitej większości wygląda Belgrad. Szczerze – na zdjęciach wygląda lepiej niż w rzeczywistości. I nie ważne, czy chodzi o okolice Genex Tower, Dorcol, Vracar, okolice Pałacu Serbii czy osiedla Nowego Belgradu. Wszystko wygląda niestety podobnie. Jest podobnie szare, brudne i zdezelowane. I tu się zgadzam z tekstem – jeśli chodzi o Belgrad, „podróż w czasie to realna przygoda”.

(tak przy okazji, drogi panie, „Nowoczesne centrum biznesowe Belgradu”, jak jest podpisane jedno ze zdjęć, pokazuje od strony Sawy tak zwany Belgrad na vodi. Jest to ekskluzywne osiedle, które w większości powstało przez ostatnie pięć lat. Nie ma w nim wiele „biznesowości”. Fantazyjny budynek na zdjęciu to „butelka”, trochę biurowiec, trochę apartamentowiec. Reszta, całkiem spora. to bloki mieszkalne. Bardzo drogie mieszkania. W większości wykupione przez Rosjan, mafię i deweloperów na inwestycje – zwykłych Serbów na nie nie stać)

Jeszcze jedno jest ważne na koniec.

„Mimo wszystko Belgrad to tętniąca życiem, wielka metropolia Bałkanów Zachodnich. Nie przeszkadza temu stosunkowo niewielka liczba turystów, ponieważ lokalsi skutecznie zapełniają ulice, skwery, muzea i restauracje”. To prawda. Belgrad żyje i tętni, rano, wieczór, we dnie, w nocy. Rano tłumy pędzą do pracy, jedzą swoje pita meso, zostawiają na murkach puste małpki. W środku dnia kawiarnie pełne. W knajpach zawsze ktoś siedzi, w licznych galeriach rewia mody. O dziesiątej w nocy autobusy i skwery pełne. Dzieci chodzą po ciemnych parkach. Młode dziewczyny gadają przez telefony. Nikt się nie boi, że dostanie w mordę, czy nożem.

Nie wiem, po co powstał tekst na portalu. Ani zachęca on do odwiedzenia Belgradu, ani odpycha. Ot, kolorowa pocztówka z wizyty, w której za mało smaczków, za dużo chaosu i pitolenia o różnych -izmach. Za to już wiem, po co napisałem mój. Nie chciałem rozliczać pana podróżnika. Zamiast tego, ponieważ wielkimi krokami zbliża się moment, w którym nieodwołalnie będę musiał się stąd wynosić, zacząłem powoli rozliczać samego siebie.

To trochę tak, jak w Sylwestra, kiedy człowiek, zmęczony, wychodzi na balkon puścić dymka i stawia stopę, w skarpetce, bo przecież nikt nie zakłada na chwilę butów, na zimnych kafelkach. I ten człowiek stoi i uśmiecha się i słyszy za swoimi plecami noworoczne odliczanie i pali, ale stopy coraz bardziej mu marzną i w końcu przestępuje z nogi na nogę i widzi tę sytuację jako kadr swojego dotychczasowego życia i wreszcie unosi głowę i zaciska dłonie na lodowatej barierce i wydycha w noc biały dym i mówi sobie, że fajnie jest, ale pora coś zmienić i wie, że od tego momentu jego życie będzie inne.

Ja chyba też powoli zaczynam rozliczać. Wydaje mi się, że przez następne pół roku powstanie jeszcze kilka takich rozliczeniowych tekstów.
I to tyle chyba na dziś.